Onderzoek

Voorgeschiedenis

In 2013 herdenkt de stad Gent de wereldtentoonstelling die haar binnenstad 100 jaar eerder het huidige uitzicht gaf. Grootschalige verfraaiingen van o.a. de Graslei, de Korenlei, de Korenmarkt, de Sint-Michielshelling, het Gravensteen, het Veerleplein, het belfort met de uitbreiding van de hallen volgens 15e eeuwse plannen, werden toen allemaal gerealiseerd.

Bij deze herdenking weet nog niemand dat de Sint-Gerarduschool eigenlijk het laatste authentieke gebouw van de wereldtentoonstelling van 1913 te Gent is. Het is op dat moment immers nog helemaal onbekend dat deze gewezen modelschool uit het ‘Moderne Dorp’ het prototype van een bescheiden schoolgebouw in een landelijke context is, dat na de expo de inspiratie en het praktische voorbeeld was voor heel wat scholen op het platteland.

Tijdens de zomer van het herdenkingsjaar 2013 komt het Vlaams Agentschap voor Onroerend Erfgoed via enkele buurtbewoners het historisch belang van de school op het spoor. Samen met twee ‘pestkapellen’ (*) in dezelfde wijk, wordt de school prompt in de vastgestelde inventaris voor onroerend erfgoed opgenomen. De Sint-Gerardusschool is sindsdien algemeen gekend als relict van de wereldtentoonstelling van 1913 te Gent.

(*) Volksmond voor cholerakapellen

In Weelde Herboren

Gent 1913. Op het breukvlak van de moderniteit

Tot 2013 wordt de Sint-Gerardusschool in publicaties over de wereldtentoonstelling van 1913 te Gent niet herkend als de lagere modelschool van het ‘Moderne Dorp’. Hoe kon deze erfgoedparel zo lang verborgen blijven?

 

Authenticiteit

In 2016 gebeurt grondiger wetenschappelijk onderzoek binnen het kader van de beschermingsprocedure, opgestart door de Minister van Onroerend Erfgoed. Tijdens dit onderzoek stelt het Vlaams Agentschap voor Onroerend Erfgoed vast dat dit unieke erfgoedgebouw een zeldzaam typologisch model van een landelijke lagere school is.

Het beschermingsonderzoek geeft evenwel geen 100% uitsluitsel over de authenticiteit van het monument als verplaatste school van de wereldtentoonstelling. Hoewel alles (*) er op wijst dat de Sint-Gerardusschool effectief de Belgische modelschool van 1913 is, kan het Vlaams Agentschap voor Onroerend Erfgoed via o.a. een literatuuronderzoek hiervoor geen sluitend en onomstotelijk bewijs vinden.

Tijdens het onderzoek zijn belangrijke archiefbronnen echter niet beschikbaar of toegankelijk. Bovendien wordt het archief van het Ministerie van Onderwijs in 1947 vernietigd tijdens een grote brand.

Het Vlaams Agentschap voor Onroerend Erfgoed vindt evenwel geen aanwijzingen die bovenstaande hypothese weerleggen.

(*) O.a. vergelijkend onderzoek d.m.v. foto’s en plannen, natuursteenonderzoek en studie van de kapvormen, publicaties over de verplaatsing (o.a. in de parochiekronieken)

bouwplan dec1913 voorgevel
Binnen het jaar wordt de lagere modelschool uit het ‘Moderne Dorp’ verplaatst naar de wijk Ottergemse Dries nabij het UZ Gent onder de naam ‘Sint-Gerardusschool’.

 

Nieuwe elementen

Na het aflopen van het onderzoek door het Vlaams Agentschap voor Onroerend Erfgoed, blijven er nieuwe elementen opduiken via het burger- en veldonderzoek van de werkgroep. Zo worden er inmiddels meer dan honderd zogenaamde ‘dochterscholen’ ontdekt van het prototype van een bescheiden school in landelijke context dat als modelschool op de expo van 1913 te Gent tentoongesteld wordt. Een uitgebreid bouwhistorisch onderzoek brengt bovendien steeds nieuwe feiten en inzichten.

Het is aan de erfgoeddiensten om de resultaten van dit voortgezet onderzoek naar waarde te schatten in functie van het historisch en maatschappelijk belang van de moederschool van Vlaanderen.

035

Een in 2017 ontdekte ‘dochterschool’ van de Belgische modelschool van 1913.

Advertenties